Cuộc viễn chinh của Hoàng đế Napoleon Bonaparte tại Nga năm 1812 là một thảm họa quân sự lớn nhất lịch sử, làm tan rỡ Đại quân với hơn 600.000 người và dẫn đến sự sụp đổ của Đệ nhất Đế chế Pháp. 

Diễn biến chính

• Mở màn (24/6/1812): Hơn 600.000 tinh binh Pháp và đồng minh vượt sông Neman tiến vào đất Nga nhằm buộc Sa hoàng Alexander I duy trì lệnh phong tỏa lục địa với Anh. 

• Chiến thuật rút lui của Nga: Quân Nga dưới sự chỉ huy của Barclay de Tolly và sau đó là Mikhail Kutuzov chọn cách rút lui liên tục, áp dụng chiến thuật "tiêu thổ kháng chiến" (đốt sạch nhà cửa, lương thực khi rút). 

• Trận Borodino (7/9/1812): Trận đánh đẫm máu nhất ngoại ô Moscow. Cả hai bên tổn thất nặng nề, quân Nga tiếp tục rút và mở cửa cho Pháp tiến vào Moscow. 

• Moscow hoang tàn và cuộc rút lui (Tháng 9 - 12/1812): Napoleon tiến vào Moscow nhưng chỉ thấy một thành phố trống không và cháy rụi. Không thể ép Nga đầu hàng, ông buộc phải rút quân trong mùa đông giá rét, chịu đói khát và các đòn tập kích liên tục từ kỵ binh Cossack. Chỉ chưa đầy vài chục nghìn binh sĩ sống sót trở về. 

Nguyên nhân thất bại

• Hậu cần sụp đổ: Khoảng cách quá xa từ nước Pháp, đường tiếp tế kéo dài và không thể cướp bóc lương thực do chiến thuật tiêu thổ của Nga.

• Chiến lược thông minh của Nga: Tránh quyết chiến sớm, tận dụng không gian mênh mông để tiêu hao sinh lực địch.

• Dịch bệnh và thời tiết: Mùa đông Nga khắc nghiệt kết hợp với dịch bệnh (như sốt phát ban) tàn phá nghiêm trọng đội quân Pháp.